Hệ thống treo có hàng chục khớp nối bằng cao su và rotuyn (khớp cầu) giữ các thanh giằng, càng treo và thanh cân bằng đúng vị trí trong khi vẫn cho phép chuyển động linh hoạt. Các khớp này mòn dần theo thời gian và là nguồn phát tiếng động phổ biến nhất từ gầm xe — phổ biến hơn cả giảm xóc.
Phân biệt qua vị trí và kiểu tiếng động
Rotuyn cân bằng (đầu thanh cân bằng). Tiếng "cạch, cạch" đều đặn theo nhịp xóc, rõ nhất khi xe chạy chậm qua đường gồ ghề liên tục như đường lát đá hoặc đường đang sửa. Rotuyn cân bằng chịu lực xoắn liên tục nên thường là chi tiết mòn sớm nhất trong hệ thống treo.
Cao su thanh cân bằng (bạc đạn cao su ôm thanh cân bằng). Tiếng "cạch" trầm hơn, đôi khi kèm cảm giác xe hơi nhao nhẹ khi qua ổ gà một bên.
Rotuyn lái (trong hệ thống lái). Tiếng động kèm theo độ rơ nhẹ ở vô-lăng, cảm nhận rõ khi lắc nhẹ vô-lăng lúc xe đứng yên.
Cao su càng A, càng chữ I. Tiếng "bịch" nặng hơn, thường xuất hiện khi xe đi qua ổ gà sâu hoặc gờ giảm tốc ở tốc độ trung bình.
Vì sao dễ nhầm với giảm xóc
Cả giảm xóc mòn lẫn rotuyn/cao su treo mòn đều gây tiếng động khi qua đường xấu, nhưng cơ chế khác nhau: giảm xóc mòn gây xe NẢY nhiều lần sau va chạm (vấn đề về dao động), còn rotuyn/cao su mòn gây tiếng ĐỘNG khô do các bề mặt kim loại/cao su va chạm nhau khi có độ rơ (vấn đề về khớp nối). Xe có thể vẫn êm bình thường dù rotuyn đã mòn, chỉ có tiếng động chứ không nảy.
Kiểm tra tại nhà
Đỗ xe trên mặt phẳng, nhờ người khác lắc nhẹ bánh xe theo phương trên-dưới và trái-phải trong khi quan sát các khớp nối ở gầm xe — độ rơ rõ rệt ở bất kỳ khớp nào là dấu hiệu cần thay. Phương pháp này an toàn hơn nhiều so với chỉ nghe tiếng động khi đang lái.
Lời khuyên
Rotuyn và cao su treo có giá thấp hơn nhiều so với giảm xóc, nên xác định đúng nguồn tiếng động trước khi quyết định thay giúp tiết kiệm đáng kể — không phải cứ có tiếng động từ gầm xe là phải thay giảm xóc.